Rodzaje orzeczeń i podmiotów w zdaniu

Orzeczenie to część zdania informująca o czynności lub stanie podmiotu. Odpowiada na pytania "Co robi? Co się z nim dzieje?"

Orzeczenie w zdaniu może być wyrażone w różny sposób. Istnieją dwa rodzaje orzeczeń:
- orzeczenie czasownikowe (proste) - wyrażone najczęściej czasownikiem w formie osobowej, np. Ala dotarła do domu po dziewiątej.
- orzeczenie imienne (złożone) - składa się z dwóch członów: łącznika i orzecznika. Funkcję łącznika pełnią czasowniki być, stać się, zostać w formie osobowej. Orzecznikiem zaś może być każda część mowy poza przyimkiem, spójnikiem, wykrzyknikiem i partykułą, np. Fajerwerki zostały wymyślone w Chinach. (zostały wymyślone - łącznik "zostać" + orzecznik "wymyślić")

UWAGA. CZASOWNIKI BYĆ, STAĆ SIĘ, ZOSTAĆ NIE ZAWSZE SĄ CZĘŚCIĄ ORZECZENIA IMIENNEGO. MOGĄ WYSTĘPOWAĆ W FUNKCJI ORZECZENIA CZASOWNIKOWEGO WTEDY, GDY MOŻNA JE ZASTĄPIĆ SYNONIMEM, NP.
Moneta jest (znajduje się) w skarbcu.

Podmiot nazywa w zdaniu wykonawcę czynności. Najczęściej jest wyrażony rzeczownikiem, czasem jednak funkcję podmiotu pełni inna część mowy: zaimek, liczebnik, przymiotnik, a nawet czasownik w formie nieosobowej, np.:
Agata podlała kwiaty - podmiot wyrażony rzeczownikiem (Agata)
On nigdy się nie poddawał - podmiot wyrażony zaimkiem (On)
Na zegarku wybiła trzecia - podmiot wyrażony liczebnikiem (trzecia)
Najwytrwalsi osiągną cel - podmiot wyrażony przymiotnikiem (najwytrwalsi)
Przetrwać samemu w lesie jest bardzo trudno - podmiot wyrażony czasownikiem w bezokoliczniku (przetrwać)

W zdaniu mogą występować różne rodzaje podmiotów.
- Podmiot gramatyczny - wyrażony częścią mowy w mianowniku, np. Kinga jest w domu. Ona ciężko pracuje. Szlachetni często są wśród nas.
- Podmiot logiczny - wyrażony częścią mowy w dopełniaczu lub celowniku, np. Adama nie ma w domu. Karolinie zrobiło się zimno.
- Podmiot szeregowy - wyrażony grupą podmiotów w mianowniku, np. Olga i Anka poszły do sklepu. Arek i Marta odrabiają lekcje.
- Podmiot domyślny - w ogóle nie jest nazywany w zdaniu, ale z formy orzeczenia możemy sie domyślić, kto nim jest (jest wykonawcą czynności), np. Budowała dom (ona).

Zdania, w których nie ma podmiotu nie można domyslić się go na podstawie orzeczenia, nazywamy zdaniami bezpodmiotowymi.

Dodaj swoją odpowiedź
Język polski

Rodzaje orzeczeń i podmiotów w zdaniu

Orzeczenie to część zdania informująca o czynności lub stanie podmiotu. Odpowiada na pytania "Co robi? Co się z nim dzieje?"

Orzeczenie w zdaniu może być wyrażone w różny sposób. Istnieją dwa rodzaje orzeczeń:
- orz...

Język polski

Składnia

1. Składnia - dział gramatyki zajmujący się funkcją wyrazu w zdaniu, układem zdania oraz jego budową.

2. Wypowiedzenie - ogół wszystkiego, co mówimy, by przekazać jakąś informację.

Podział:
Wypowied...

Język polski

Składnia - powtórzenie do sprawdzianu

1. Składnia - dział gramatyki zajmujący się funkcją wyrazu w zdaniu, układem zdania oraz jego budową.

2. Wypowiedzenie - ogół wszystkiego, co mówimy, by przekazać jakąś informację.
Podział: Zdanie, Równoważnik zdania

Język polski

Gramatyka

Części mowy

Czasownik
Czasownik jest odmienną i samodzielną częścią mowy, nazywającą czynności lub stany (czytać, spać). Różni się od innych wyrazów tym, że ma wiele form, w tym część nieodmiennych. Najczęściej spo...

Prawo

Prawoznawstwo.

Rozdział I:
1. Charakterystyka nauk prawnych:
Wśród nauk prawnych wyróżniamy:
- dogmatykę prawną tworzą tzw. szczegółowe nauki prawne, z których każda w zasadzie rozwiązuje problemy powstające w innej gałęzi prawa obowią...

Język polski

Gramatyka - podstawowe informacje

1. Podmiot kto? co?

2. Orzeczenie co robi? co się z nim dzieje? w jakim jest stanie?

3. Dopełnienie (wszystkie przypadki oprócz mianownika).

4. Przydawka jaki? jaka? jakie? czyj? który? ile?...