Środki artystyczne i stylistyczne.

1. ALITERACJA – rozpoczynanie sąsiednich wyrazów tymi samymi głoskami
- przykład: „(…)moreny, mureny i morza i zorze(…)”(W. Szymborska „Urodziny”)

- funkcje:
* uwypuklenie danego fragmentu tekstu;
* podkreślenie melodyjności wiersza

2. ANAFORA – powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na początku kolejnych segmentów wypowiedzi
- Przykład: „myśli o duszy tkliwe, myśli o duszy z czułością” (Z.Herbert „Dusza Pana Cogito”)

- funkcje:
* poetycka – koncentruje uwagę na tekście;
* homologiczna – przynosi każdorazowo ten sam materiał dźwiękowy

3. ANIMIZACJA – nadawanie przedmiotom nieożywionym, zjawiskom przyrody lub pojęciom abstrakcyjnym atrybutów istot żyjących
- przykład: „(…)pożar trawiący w sobie, cokolwiek(…)” (L. Staff „Marek Aureliusz mówi”)

- funkcja:
* dynamizuje opis poetycki

4. ANTYTEZA – zestawienie dwóch opozycyjnych znaczeniowo segmentów wypowiedzi (najczęściej zdań)
- przykład: „Pełno nas, a jakoby nikogo nie było(…)” (J. Kochanowski „Tren VIII”)

- funkcja:
* uzyskanie silniejszego efektu (podkreślenie znaczenia)

5. ALEGORIA – rodzaj personifikacji. Prawdy ogólne i stosunki międzyludzkie ukryte są pod postaciami zwierząt, roślin, przedmiotów
- przykład: „Gdzie bystrym tylko Orzeł polotem pierzchnie pogania ptaki(…)” (A. Naruszewicz „Balon”)

- funkcja:
* Zadaniem odbiorcy jest rozszyfrowanie ukrytego znaczenia motywu alegorycznego

6. APOSTROFA - bezpośredni zwrot do osoby, bóstwa, uosobionego przedmiotu
- przykład: „(…)moja droga Orszulo(…)” (J. Kochanowski „Tren VIII”)

- funkcja:
* nadanie podniosłego, uroczystego tonu

7. ELIPSA – pominięcie w zdaniu lub wyrażeniu jakiegoś składnika
- przykład: „(…)włos złotem, perłą ząb(…)” (J. A. Morsztyn „Niestatek”)

- funkcja:
* służy zdynamizowaniu wypowiedzi

8. EPIFORA – powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na końcu kolejnych segmentów wypowiedzi
- przykład: „Innego końca świata nie będzie, innego końca świata nie będzie.” (C. Miłosz „Piosenka o końcu świata”)

- funkcje:
* poetycka – koncentruje uwagę na tekście;
* homologiczna – przynosi każdorazowo ten sam materiał dźwiękowy

9. EPITET - wyraz (przymiotnik, imiesłów, rzeczownik) określający rzeczownik, uwydatniający charakterystyczne cechy osób lub przedmiotów
- przykład: „(…)pannom rumianym smukłym giętkim” (E. Lipska „Mądry król”)

- funkcja:
* służy uwydatnieniu charakterystycznej cechy opisywanego przedmiotu, osoby, zjawiska

10. HIPERBOLA - metafora, w której występują elementy zamierzonej przesady
- przykład: „(…)nadchodzi śmierć milowym krokiem(…)” (F. Petrarka „La vita fugee…”)

- funkcja:
* wyolbrzymienie i uintensywnienie składników obrazu zawartego w przenośni

11. INWERSJA – szyk wyrazów w zdaniu, zmiana normalnej kolejności zależnych składniowo od siebie wyrazów
- przykład: „Gęstego pełen garniec błota” (W. Potocki „Człowiek”)

- funkcje:
* wykorzystywana w języku potocznym do uwydatnienia wartości emocjonalnej lub logicznej pewnych wyrazów;
* służy efektom brzmieniowym

12. METAFORA – wyrażenie, w którego obrębie następuje zamierzona przemiana znaczeń składających się na nie słów
- przykład: „(…)skakać głazy nauczył.” (A. Naruszewicz „Balon”)

- funkcje:
* upoetycznienie wypowiedzi;
* zespół wyrazów zyskujący specjalne, odmienne znaczenie od tego, które wynika z poszczególnych jego składników, np. morze gwiazd.

13. NEOLOGIZM – wyraz nowo utworzony zgodnie z normami słowotwórczymi
- przykład: „(…)komediant i komediantka, ulubieńcy publiczności(…)” (W. Szymborska „Buffo”)

- funkcja:
* w poezji pełnią szczególną funkcję ekspresywną

14. OKSYMORON – związek frazeologiczny obejmujący 2 opozycyjnie znaczeniowo wyrazy
- przykład: „(…)wrzucono do jeziora ognia.” (Nowy Testament „Apokalipsa Św. Jana”)

- funkcja:
* podkreślenie znaczenia obrazu lub pojęcia

15. ONOMATOPEJA – imitowanie za pomocą dźwięków mowy rozmaitych, pozajęzykowych zjawisk akustycznych
- przykład: „(…)beczące stado dwunogów” (Z. Herbert „U wrót doliny”)

- funkcje:
* pozwala osiągnąć większą wyrazistość opisu;
* służy efektom brzmieniowym

16. PERSONIFIKACJA – przedstawienie tworów nieożywionych, zjawisk natury i kosmosu, zwierząt, roślin jako działających lub przemawiających postaci ludzkich
- przykład: „(…)ucieka niby źdźbło bystre (…)” (F. Petrarka „La vita fugee…”)

- funkcja:
* jako podstawa metafory tworzy zwykle rozwinięty obraz poetycki

17. PERYFRAZA – zastąpienie nazwy jakiegoś zjawiska przez bardziej rozbudowane jego opisanie
- przykład: „Czyliś na szczęśliwe wyspy zaprowadzona?” (J. Kochanowski Tren X)

- funkcje:
* służąca w dawnej twórczości do wzbogacenia i rozwijania tematu;
* pełni rolę swoistej zagadki poetyckiej, skłaniając czytelnika do definiowania i nazwania zjawiska

18. PORÓWNANIE - zestawienie dwóch przedmiotów lub zjawisk ze względu na jakąś wspólną im cechę, która stanowi podstawę porównania
- przykład: „(…)przemija jak cień chwilowy(…)” („Księga Hioba”)

- funkcja:
* zwrócenie uwagi na cechy i właściwości opisywanego zjawiska

19. PORÓWNANIE HOMERYCKIE – porównanie bardzo rozbudowane, którego jeden człon jest szczegółowym obrazem, zwykle dotyczy czynów ludzkich zestawianych z zachowaniem zwierząt lub zjawiskami przyrody

- przykład: „Jak kiedy wichr południowy ze wschodnim uderzą na siebie i wysokimi targają drzewami na leśnej polanie(…) (Homer „Iliada”)

- funkcje:
* zwrócenie uwagi na cechy i właściwości opisywanego zjawiska
* przedstawienie rozwiniętego obrazu poetyckiego, wprowadzającego w takt wypowiedzi

20. POWTÓRZENIE – wielokrotne wystąpienie tego samego elementu językowego w odrębie określonego odcinka wypowiedzi
- przykład: „(…)a oto otwarto księgi. I inną księgę otwarto, która jest księgą życia.” (Nowy Testament „Apokalipsa Św. Jana”)

- funkcje:
* uzyskania rytmizacji;
* podkreślenia znaczenia, zwiększenia ekspresji

21. PYTANIE RETORYCZNE - zdanie ujęte w formie pytania, na które nie oczekuje się odpowiedzi
- przykład: „Chcemy być sobie radzi?(…)” (J. Kochanowski Pieśń IX)

- funkcje:
* zasygnalizowanie wątpliwości;
* zaprezentowania własnych przekonań;
* podkreślenia swojego punktu widzenia

22. SYMBOL - motyw lub zespół motywów występujący w dziele, będący znakiem treści bezpośrednio nie ujawnionych i mający sygnalizować ich istnienie

- przykład: „(…)berło i jabłko,które zgniło w dłoni(…)” (T. Różewicz „Syn marnotrawny”)

- funkcje:
* reprezentuje pewne głębiej ukryte treści pojęciowe (etyczne, religijne, ideologiczne, itp.)
 
23. WYKRZYKNIENIE - krótkie zdanie wykrzyknikowe wtrącone w tok wypowiedzi
- przykład: „Tylko nie w oko!” (K. I. Gałczyński „Filon i Laura i dobrze poinformowany facet”)

- funkcja:
* wyraża bardzo silne emocje, zaangażowanie mówcy

24. WYLICZENIE – polega na kolejnym wymienianiu i ewentualnym opisywaniu wszystkich składników pewnego, wskazanego w wypowiedzi zespołu
- przykład: „Miłość nie zazdrości, nie szuka poklasku, nie unosi się pychą; nie dopuszcza się bezwstydu(…)” (Nowy testament „Hymn do miłości”)

- funkcje:
* podkreślenie oraz uwypuklenie wskazanego zdania lub wyrazu

25. WYRAZ ZŁOŻONY - wyrazy powstałe z połączenia dwóch (lub kilku) wyrazów; należą do nich zrosty i złożenia
- przykład: „Okamgnienie trwać będzie(…)” (W. Szymborska „Radość pisania”)

- funkcja:
* tworzy rozwinięty obraz poetycki

26. ZDROBNIENIE - wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu, oznaczający przedmiot mniejszy w stosunku do przedmiotu, którego nazwa stała się podstawą słowotwórczą tego wyrazu

- przykład: „(…)pod kropką kopytka” (W. Szymborska „Radość pisania”)

- funkcja:
* wyrazy zyskują specjalne zabarwienie uczuciowe - zwykle czułość, sympatię, ale mogą mieć też charakter ironiczny

27. ZGRUBIENIE - formacja słowotwórcza (rzeczownik, przymiotnik, przysłówek), która odnosi się najczęściej do wyrazu większego niż wyraz oznaczony nazwą podstawową

- przykład: „(…)niechlujny dziad(…)” (J. Paradowski „Królestwo piekieł”)

- funkcja:
* wyrazy zyskują specjalne zabarwienie uczuciowe - często jako wyrażenie antypatii

W załączniku treść w formie tabelki.

Dodaj swoją odpowiedź
Język polski

Środki artystyczne

ANAFORA
powtórzenie tego samego wyrazu lub zwrotu na początku zdań, wersów, strof.
APOSTROFA
uroczysty zwrot skierowany do osoby (zmarłej lub nieobecnej), zjawiska, idei lub przedmiotu
ALUZJA
świadome nawiązanie w utwo...

Język polski

Środki stylistyczne

Środki stylistyczne :

Aforyzm – zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy .
Przykład : Kto krzyczy, ten słabnie .

Język polski

Satyry- Ignacy Krasicki

Satyra- utwór literacki ośmieszający lub piętnujący ukazywane w nim zjawiska – wady i przywary ludzkie, środowiska społ., poglądy pol., instytucje, sposoby zachowań i mówienia; satyra stosuje komiczne wyolbrzymienia lub pomniejszenie, ś...

Język polski

Rodzaje i gatunki literackie

EPIKA
- utwory pisane prozą
- opowiada narrator (konkretny bądź abstrakcyjny) o zdarzeniach
~ świat przedstawiony = fabuła -> akcja -> wątki -> zdarzenia, czasoprzestrzeń; bohaterowie

epika - jeden z rodzajów li...

Język polski

Omów wpływ deszczu na psychikę podmiotu lirycznego, dokonując analizy i interpretacji porównawczej wierszy: Leopolda Staffa „Deszcz jesienny” i Krzysztofa Kamila Baczyńskiego „Deszcze”

Wiersz Leopolda Staffa pt. „Deszcz jesienny” jest jednym z utworów, który doskonale oddaje nastroje epoki Młodej Polski. Wykorzystuje motywy smutku, melancholii, znużenia życiem. Wiersz Krzysztofa Kamila Baczyńskiego o podobnym tytule: „...