Części zdania - przykłady

CZĘŚCI ZDANIA - podmiot, orzeczenie, dopełnienie, przydawka i okolicznik.

METRYCZKA ORZECZENIA
Do czego służy ta część zdania? Wyraża czynność lub stan podmiotu.
Jak szukać orzeczenia? Pytaj tak jak o czasownik: co robi? w jakim jest stanie? co się z nim dzieje?

Przykłady orzeczeń:
Ula odrobiła lekcje.
Obraz wisi na ścianie.

Wyróżnisz:
- Orzeczenie czasownikowe, czyli takie, które wyrażone jest czasownikiem w różnych czasach trybu oznajmującego, rozkazującego lub przypuszczającego,
np. Zosia prasuje. Mama gotowała. Piotrek przeczytałby.

Orzeczenie może być też wyrażone czasownikiem w formie nieosobowej, ale takie orzeczenie spotkasz w zdaniach bez podmiotowych,
np. Napisano pracę. Posprzątano pokój.

- Orzeczenie imienne - składające się z dwóch części: czasownika w formie osobowej (łącznik) - być, stać się, zostać oraz innej części mowy, którą nazywamy orzecznikiem,
np. Maciek zostanie (łącznik) tancerzem (orzecznik= czasownik).
Damian jest (łącznik) uparty (orzecznik= przymiotnik).

Jaka część mowy może być w zdaniu orzeczeniem?
- czasownik, np. Julka uwielbia Victora.

METRYCZKA PODMIOTU
Do czego służy ta część zdania? Określa wykonawcę czynności. Nazywa osobę, zwierzę rzecz czy zjawisko, czyli oznacz to, o czym w zdaniu orzekasz za pomocą orzeczenia.

Jak szukać podmiotu w zdaniu? Pytaj jak o rzeczownik: kto? co?

Przykłady podmiotów:
Zuzia jest moją siostrą.
Filip usnął na kanapie.
Był okropny deszcz.

Wyróżnisz:
- Podmiot szeregowy, czyli podmiot składający się z szeregu wyrazów. Wyrazy w podmiocie szeregowym są równorzędne, np. Ania i Kasia mają świetne oceny.

- Podmiot domyślny - tak powiesz o podmiocie, którego z zdaniu nie ma, a którego możesz się domyślić z kontekstu zdania,
np. Odłożyliśmy pójście do kina na sobotę. (kto?- my= podmiot domyślny).

Zapamiętaj! To ważne!
Są zdania, w których nie ma podmiotu. Takie zdania, w których nie ma podmiotu i nie można się go domyślić, jest zdaniem bezpodmiotowym,
np. Chmurzy się. Nakarmiono kota.

Jaka część mowy może być w zdaniu podmiotem?
- Rzeczownik w mianowniku,
np. Gosia ugotowała barszcz. Michał jest prymusem. Miłość przerażała Kacpra.

- Bezokolicznik,
np. Czytać jest przyjemnie.

- Imiesłów,
np. Malujący zostali nagrodzeni.

- Zaimek rzeczowny,
np. On nie umie prasować.

Ważne: Na teście może pojawić się pytanie dotyczące podmiotu gramatycznego i logicznego. Już wyjaśniam, co to takiego.

Podmiot gramatyczny to podmiot, który jest rzeczownikiem w mianowniku,
np. Ola zna włoski.

A podmiot logiczny to podmiot, który jest rzeczownikiem w innym przypadku niż mianownik,
np. Matyldzie (rzeczownik w celowniku) jest gorąco.

METRYCZKA DOPEŁNIENIA
Do czego służy ta część zdania? Określa orzeczenie.
Uzupełnia informacje o orzeczeniu.

Jak szukać dopełnienia w zadaniu? Na pewno przy orzeczeniu. Pytaj jako o przypadki: kogo? czego?; komu? czemu?; kogo? co?; z kim? z czym?; o kim? o czym?

Przykłady dopełnień: Słucham muzyki. Gotuję zupę. Myślę o tobie.

Wyróżnisz:
- Dopełnienie bliższe, czyli takie, które przy zmianie konstrukcji zdania z czynnej na bierną staje się podmiotem i zmienia swoją funkcję w zdaniu,
np. Majka napisała artykuł (dopełnienie).
Artykuł (podmiot) został napisany przez Majkę.

- Dopełnienie dalsze, czyli takie, które przy zmianie konstrukcji zdania z czynnej na bierną nie zmienia się,
np. Majaka dała mi (dopełnienie dalsze) prezent (dopełnienie bliższe).
Prezent (podmiot) został mi (dopełnienie dalsze) dany przez Majkę.

Jaka cześć mowy może być w zdaniu dopełnieniem?
- Rzeczownik w różnych przypadkach (oprócz mianownika i wołacza),
np. Jutro opowiem o filmie.

- Bezokolicznik,
np. Marcin umiał zakończyć rozmowę.

- Zaimek rzeczowny,
np. Ona myśli o tobie.

METRYCZKA PRZYDAWKI

Do czego służy ta część zdania? Określa rzeczownik.
Jak szukać przydawki w zdaniu? Na pewno obok rzeczowników. Pytaj o nią: jaki? jaka?; który? która? które?; czyj? czyja? czyje?

Przykłady przydawek:
Kinga dała Markowi książkę Idy. Byłam na balu z moim bratem.

Jaka cześć mowy może być w zdaniu przydawką?
- Rzeczownik, np. Film Damiana był świetny.
- Liczebnik, np. Przyniosę ci jutro dwanaście płyt.
- Zaimek, np. Uwielbiam się bawić z moją siostrą.
- Przymiotnik, np. Obejrzałem interesujący film.
- Imiesłów, np. Uśpiłem płaczące dziecko.

METRYCZKA OKOLICZNIKA
Do czego służy ta cześć zdania? Okoliczniki najczęściej określają czasowniki lub przymiotniki. Mówią o okolicznościach wykonywanych czynności. Okolicznik określa czas, miejsce lub cel jakiegoś działania. Okoliczników jest tyle, ile różnych określeń czynności.
Jak szukać okolicznika w zdaniu? Pytaj o niego:
gdzie? skąd? kiedy? dokąd? jak długo? w jaki sposób? po co?

Przykłady okoliczników: Byłem wczoraj na basenie.
Marzena pracowała w piekarni. Miłka spała spokojnie.

Wyróżnisz:
- okolicznik miejsca- gdzie? dokąd? skąd? którędy?
- okolicznik czasu- kiedy? odkąd? jak długo? jak często?
- okolicznik przyczyny- z jakiej przyczyny?
- okolicznik stopnia- jak? w jakim stopniu? jak bardzo? ile?
- okolicznik sposobu- jak? w jaki sposób?
- okolicznik celu- w jakim celu? po co?
- okolicznik przyzwolenia- pomimo co? mimo czego?
- okolicznik warunku- pod jakim warunkiem? w jakim wypadku?

Jaka części mowy może być w zdaniu okolicznikiem?
- Rzeczownik, np. Wieczorem padało.
- Przysłówek, np. Mieszkam daleko od Anki.
- Zaimek przysłowny, np. Tam zostawiłem torbę.
- Imiesłów przysłówkowy współczesny, np. Pisał, słuchając muzyki.

Dodaj swoją odpowiedź
Język polski

narysuj wykres zdania nazwij części zdania i napisz jak są wyrażone [podaj przykłady obojętne]

narysuj wykres zdania nazwij części zdania i napisz jak są wyrażone [podaj przykłady obojętne]...

Język polski

Części zdania i zdania złożone wspólrzędnie

CZĘŚCI ZDANIA

1. Rodzaje zdań

ZDANIE


pojedyncze złożone


nierozwinięte rozwinięte współrzędnie nadrzędnie podrzędne
-wynikowe -z podrzędnym podmiotowym
-łączne -z podrzędny...

Język polski

Zdania złożone współrzędnie i podrzędnie

I. Zdania złożone współrzędnie - zdanie, w którym poszczególne zdania składowe można łatwo rozdzielić. Żadne ze zdań składowych nie określa drugiego, stanowią gramatyczną całość.

Rodzaje zdań współrzędnie złożonych...

Język polski

Zdania złożone podrzędnie

Zdanie podrzędne zastępuje lub rozwija jedną z części zdania nadrzędnego i odpowiada na takie samo pytanie jak część zdania, które zastępuje.

Zdania podrzędne podmiotowe
(odpowiadają na pytania: kto? co?)

W zdaniu ...

Język polski

Części mowy

1). Rzeczowniki – imiona istot, zjawisk, stanów i pojęć,
Rzeczownik odpowiada na pytanie: kto, co,
Rzeczowniki dzielimy na różne kategorie znaczeniowe:
• osobowe – ojciec, uczeń, sportowiec, Włoch,
• nieosobowe – wsz...