Powstanie listopadowe

Powstanie listopadowe – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło 29 listopada 1830 roku, a zakończyło się w październiku 1831 roku. Jak wynika z ostatnio odkrytych dokumentów, rosyjskie służby specjalne od początku wiedziały o planach jego wybuchu – fakt ten może wpłynąć na ocenę powstania przez historyków.


Powstanie Listopadowe

Przyczyny wybuchu:
a)dążenia powstańcze tkwiące w Kr. Polskim, związane z łamaniem zasad konstytucji i ograniczeniem autonomii Królestwa przez carat,
b)wiadomości napływające z Zachodu o ruchach wolnościowych,
c)manifestacje patriotyczne,
d)wieści o rewolucji lipcowej we Francji,
e)przygotowanie interwencji przez cara przeciw Rosji i uczestniczących w niej wojskach polskich,
f)groźba wykrycia spisku wśród młodych kadetów pod wodzą Piotra Wysockiego.

Przebieg-kalendarium:
a) 29/30.XI.1830r.-wybuch powstania w Warszawie pod dowództwem poruczników: P. Wysockiego (poł. część miasta), P. Urbańskiego(Pół.), J. Zalewskiego (centrum),
b)stacjonowanie w Warszawie oddziałów polskich w liczbie 10 tys. i rosyjskich w sile 6 tys.,
c)pożar browaru na Solcu-sygnałem rozpoczynającym powstanie,
d)nieudany atak na Belweder-ucieczka ks. Konstantego,
e)przerwanie wykładów przez P. Wysockiego w Szk. Podchorążych i wezwanie młodych oficerów do walki,
f)krótka, zwycięska potyczka z oddziałem ros. i marsz do centrum na Arsenał, g)lud Warszawy zdobywa Arsenał łomami i siekierami,
h)chaos, dezorganizacja panująca na ulicach stolicy-dramat,
i)opracowanie przez Radę Administracyjną(W. Sobolewski, Ks. Drucki-Lubecki, ks .A. Czartoryski, J.U. Niemcewicz, J. Lelewel, gen. J. Chłopicki) odezwy do warszawskiego ludu wzywającej do ładu i porządku ,
j)Grudzień 1830-walka o utrzymanie powstania między R.Administracyjną zwalczającą powstańców, a młodymi oficerami popierającymi powstanie,
k)gen. J. Chłopicki - dowódcą wojsk polskich stacjonujących w Warszawie, l)wycofanie się ks. Konstantego i jego wojsk ze stolicy na mocy porozumienia, ł)1.XII.1830r.-utworzenie Tow. Patriotycznego, w którego skład wchodzili: prezes J. Lelewel, M. Mochnacki, Ks. Bronikowski, T. Krępowicki, J.L. Żukowski. Głównym celem Towarzystwa było niedopuszczenie do upadku powstania przez władz polskie,
m)3.XII.1830r.-przekształcenie się Rady Administracyjnej w Rząd Tymczasowy. Zlikwidowanie Tow. Patriotycznego przez margrabiego Al. Wielopolskiego,
n)5.XII.1830r.-gen. J. Chłopicki zostaje dyktatorem,
o)rozmowy delegacji polskiej z carem w sprawie: respektowania konstytucji, zakazu stacjonowania wojsk carskich w Kr., przyłączenie Litwy, Wołynia i Podola do Kr. POWSTANIE LISTOPADOWE OKAZAŁO SIĘ WALKĄ O KONSTYTUCJĘ, A NIE O NIEPODLEGŁOŚĆ,
p)18.XII.1830r.-sejm ogłasza powstanie narodowe,
r)18.XII - 18.I.1831r.-dyktatura Chłopickiego - jej tragizm, brak podjęcia przygotowań do walki, zaopatrzenia żołnierzy w żywność i broń,
s)18.I.1831r.-zrzeczenie się przez J. Chłopickiego dyktatury w związku z odmową przez cara rokowań z powstańcami, powołanie ks. Michała Radziwiłła, t)25.I.1831r.-Powstanie II-Tow. Patriotycznego - zorganizowania manifestacji ku czci dekabrystów, przegłosowanie przez sejm - detronizacji cara Mikołaja I, objęcie władzy przez 5-osobowy Rząd Narodowy (Ks. Czartoryski, St. Barzykowski, T. Morawski, W. Niemojewski, J. Lelewel)

WOJNA POLSKO-ROSYJSKA: LUTY-WRZESIEŃ 1831R.
a)luty 1831r.-przekroczenie granic Kr. Polskiego przez liczącą ponad 100 tys. żołnierzy ros. armię dowodzoną przez Iwana Dybicza, cel strategiczny Dybicza to: marsz w kierunku Warszawy, opanowanie do końca lutego stolicy, natychmiastową likwidacją powstania.
b)14.II.1831r.-bitwa pod Stoczkiem. Oddziały gen. J. Dwernickiego odnoszą zwycięstwo nad dywizją gen. Ros. Gejsmara.
c)17.II.1831r.-bitwa pod Dobrem. Płk. J. Skrzynecki w 5-cio godz. walce zatrzymuje pochód wojsk ros. pod dow. Gen. Rosena na Warszawę. d)19.II.1831r.-krwawe walki pod Wawrem. Gen. J. Żymirski oraz P. Szembek toczą bój z korpusem gen. Pahlena i Rosena.
e)20.II1831r.-uchwała sejmu przyznająca pensje rannym żołnierzom i podoficerom oraz wdowom po poległych.
f)25.II.1831r.-bitwa pod Grochowem tocząca się ze zmiennym szczęściem. Dowodzili armią polską: Ks. Radziwiłł - de facto gen. Chłopicki, który został ciężko ranny. Oddziały polskie wycofały się na Pragę.
g)26.II.1831r.-gen. J. Skrzynecki wybrany przez sejm naczelnym wodzem. Szefem sztabu zostaje gen. W. Chrzanowski, a kwatermistrzem gen. J. Prądzyński. Jan Krukowiecki obejmuje stanowisko gubernatora stolicy, wojska carskie wycofują się z Kr.
h)3.III.1831r.-korpus Dwernickiego zajmuje Lublin i Zamość. Wojska rosyjskie kierują się w stronę ujścia Wieprzy do Wisły, wykonując w ten sposób manewr przejścia Wisły i zaatakowania Warszawy od południa.
i)30/31.III.1831r.-oddz. Polskie niszczą pod Wawrem 30 marca oddz. Gejsmara i zwyciężają pod Dembem Wielkim 31 marca korpus Rosena.
j)10.IV.1831r.-zwycięska bitwa oddz. polskich pod dow. gen. I. Prądzyńskiego pod Iganiami.
k)12-19.V.1831r.-plan ofensywy w kier. płn-wsch gen. Prądzyńskiego rozbicia gwardii ros. skupionych pod Śniadowem, zostaje udaremniony przez kunktatorstwo Skrzyneckiego.
l)26.V.1831r.-klęska wojsk polskich pod Ostrołęką z winy Skrzyneckiego, który dał się zaskoczyć siłom rosyjskim. Kolejna szansa została zmarnowana. ł)4.VII.1831r.-wojska carskie pod dow. feldmarszałka Iwana Paskiewicza kierują się na Pułtusk i Płock.
m)13.VII.1831r.-oddziały polskie na Litwie pod dow. Giełguda i Dezyderego Chłopowskiego przekraczają granicę pruską i składają broń. n)10/11.VIII.1831r.-Tow. Patriotyczne ogłasza 58-pytań zawierających zarzuty pod adresem naczelnego wodza - Skrzyneckiego. Sejm usuwa wodza ze stanowiska. Na jego miejsce powołuje gen. H. Dembińskiego, który także nie podjął działań zaczepnych.
o)15.VIII.1831r.-zamieszki w Warszawie. Lud wtargnął do więzienia na Zamku i powiesił więźniów posądzonych o zdradę. Śmierć gen. Jankowskiego. Kolejnymi wodzami zostali: gen. K. Małachowski i prezes Rządu Narodowego gen. J. Krukowiecki. Dąży on do porozumienia z Paskiewiczem, kapitulacji powstania oraz rozwiązania Tow. Patriotycznego. Skierowanie 20 tys. polskich żołnierzy pod dow. Girolamo Ramorino na Lubelszczyznę.
p)6.IX.1831r.-Atak Paskiewicza na Warszawę od strony Woli. Giną gen. Julian Ordon i gen. Józef Sowiński - obrońca Woli.
r)8.IX,1831r.-kapitulacja Warszawy. Małachowski podpisuje akt kapitulacji, a sejm i rząd z prezesem B. Niemojewskim opuszczają stolicę. Zaczęła się agonia, brak łączności między oddziałami.
s)5.X.1831r.-wojsko polskie wraz z 20 tys. ludzi i ostatnim wodzem powstania listopadowego Gen. Maciejem Rybińskim przekracza granicę pruską pod Brodnicą i składa broń. Kapituluje 9.X Modlin i 21.X Zamość.

Przyczyny upadku powstania listopadowego:
a)brak poparcia przez chłopów, którzy wówczas stanowili większość polskiego społeczeństwo jak również przez mniejszość narodową niemiecko-żydowską, nigdy nie opowiadającą się za wolnością oraz suwerennością Polski.
b)brak jednomyślności w prowadzeniu strategii walki prze przywódców powstania.
c)całkowity brak jedności podczas posiedzeń sejmu - ścieranie się tendencji konserwatywno - lewicowych odnośnie prowadzenia walki.
d)brak wiary w powodzenie powstania, szybkie szukanie różnych dróg do jego zakończenia. Skoro wielkiemu Napoleonowi nie udało się pokonać Rosji przy tylu sprzymierzeńcach, to co tu mówić o małej Polsce.
e)podjęcie walki przy nierównym uzbrojeniu i liczbie wojsk (200 tys. żołnierzy ros. przeciw 100 tys. polskich).

Skutki Powstania Listopadowego:
a)ramy życia narodowego po upadku powstania uległy olbrzymiemu ograniczeniu.
b)car Mikołaj I unieważnił Konstytucję i wprowadził tzw. Statut Organiczny, pozostawiający Radę Stanu i Radę Administracyjną.
c)Statut Organiczny gwarantował wolność wyznania i ograniczoną nietykalność osobistą.
d) Kr. Polskie straciło: sejm, rząd, armię i stanowiło nierozdzielną część Rosji . e)ogłoszono stan wyjątkowy trwający do 1914r.
f)wszystkie przestępstwa polityczne podlegały sądom wojskowym. g)mianowanie przez cara feldmarszałka I. Paskiewicza namiestnikiem Kr. Polskiego oraz nadanie mu tytułu książęcego z racji zdobyci Warszawy w 1831r.
h)na terenie Kr. Polskiego stacjonowała 100 tys. armia ros.
i)skonfiskowano majątki uczestników powstania i przekazano na rzecz Rosji, całe rodziny szlacheckie wysiedlano w głąb Rosji lub odebrano im szlachectwo za ostoję polskości.
j)zbudowano Cytadelę, gdzie w X pawilonie więziono więźniów politycznych skazywanych na ciężkie roboty przez Komisję Śledczą.
k)wprowadzono w 1837r. podział na gubernię systemem rosyjskim, od 1847r. zaczął obowiązywać rosyjski kodeks karny.
l)używano w/g nakazu rubli zamiast złotówek.
ł)zamknięto wyższe uczelnie: U. Warszawski i Wileński - młodzież musiała studiować na uczelniach ros.
m)zawieszono działalność Tow. Przyjaciół Nauk.
n)rozpoczęto bezwzględną walkę z Kościołem rzymskokatolickim. Ograniczając funkcjonowanie szkół zakonnych, rozwiązano prawie wszystkie klasztory. o)1839r.-zlikwidowano Kościół greckokatolicki włączając go do prawosławnego, dzięki metropolicie kijowskim Józefie Siemaszko.
p)klęska gospodarcza Kr. Pol. Po upadku powstania polegała na *wprowadzeniu nowej taryfy celnej - towary rosyjskie sprowadzane do Kr. miały niskie cła, a polskie do Rosji wysokie do 16%,*ucierpiał przemysł włókienniczy w Żyrardowie i Łodzi, *rozpoczęto oczynszowanie chłopów co spowodowało zróżnicowanie wsi - ci, którym brakowało na czynsz tracili swoje gospodarstwa i powiększali plebs miejski.
r)ale wybudowano w latach 1845-48 - tzw. Kolej Warszawsko-Wiedeńską. Łączyła ona Warszawę- Częstochowę -Kraków-Wrocław i Wiedeń.

Historia

Powstanie Listopadowe

Powstanie listopadowe

Rok 1830 zapowiadał się źle dla gospodarki Królestwa Polskiego. Słabe zbiory spowodowały wzrost cen artykułów rolnych, drastycznie spadł eksport sukna oraz wydobycie górnicze, a co za tym idzie produkcja hut...

Historia

Powstanie listopadowe i jego znaczenie

Rok 1830 zapowiadał się źle dla gospodarki Królestwa Polskiego. Zły stan zbiorów spowodował drożyznę, znacznie skurczył się eksport, spadła produkcja hutniczo-górnicza. Bezrobocie i postępujące podwyżki cen spowodowały zamęt wśró...

Historia

Powstanie listopadowe

Sytuacja przed powstaniem

Królestwo Polskie utworzone w 1815 roku było połączone unią personalną z panującą w Cesarstwie Rosyjskim dynastią Romanowów. Car był równocześnie koronowany w Warszawie na króla polskiego, a nadana pr...

Historia

Powstanie Listopadowe

POWSTANIE LISTOPADOWE 1830–31, powstanie nar. przeciw Rosji, rozpoczęte 29 XI 1830, zakończone X 1831. objęło tereny zaboru rosyjskiego, uzyskało pomoc z pozostałych zaborów. Powstanie listopadowe wybuchło na fali europejskich ruchów rewo...

Historia

Powstanie listopadowe 1830 - 1831

Sytuacja przed powstaniem

Królestwo Polskie utworzone w 1815 roku było połączone unią personalną z panującą w Cesarstwie Rosyjskim dynastią Romanowów. Car był równocześnie koronowany w Warszawie na króla polskiego, a nadana pr...